Bảo tàng tuyệt đẹp, "chưa nổi tiếng" tại Việt Nam

Đây là một trong những bảo tàng đáng xem nhất ở Việt Nam- với các hiện vật quý, được trưng bày rất chuyên nghiệp và quy củ.

TIN BÀI KHÁC
Hà Nội kém phát triển nếu lấy bảo tàng làm thước đo
Bảo tàng Hà Nội: Khánh thành rồi... dang dở
Bao cấp + bảo tàng = trì trệ
Hiện có sự khủng hoảng với các bảo tàng
1/3 sinh viên bảo tàng ngủ trên giảng đường
Kỷ lục bảo tàng vũ khí cổ tư nhân lớn nhất VN

Bảo tàng vũ khí cổ  (Worldwide Arms Museum) do ông Robert Taylor (quốc tịch Anh) và vợ là bà Nguyễn Thị Bông sáng lập tọa lạc trên con dốc quanh co dẫn đến ngọn hải đăng nổi tiếng của thành phố Vũng Tàu.

Bảo tàng nằm trong tòa biệt thự rộng hơn 300m2 mặt nền, tổng diện tích sử dụng khoảng 1.500m2. Mở cửa khai trương từ đầu năm 2012, nhưng đến nay, lượng khách tham quan bảo tàng chủ yếu là người nước ngoài. Sau hơn 7 tháng hoạt động, người bảo vệ cho biết, ngày đông khách có khoảng 100 người ghé thăm. Dường như có rất ít người Việt biết đến địa điểm tham quan đặc biệt này.

Có mặt tại thành phố Vũng Tàu, phóng viên hỏi chuyện nhân viên khách sạn, nhân viên nhà hàng, tài xế taxi và cả tổng đài điện thoại... nhưng không ai trong số họ biết đến bảo tàng vũ khí cổ nằm tại số 14, đường Hải Đăng.

Bảo tàng vũ khí cổ tại thành phố Vũng Tàu

Một số tờ báo lớn tại Việt Nam từng có bài viết nhắc đến bảo tàng vũ khí cổ, tuy nhiên độ phủ thông tin có vẻ như chưa đủ rộng để nhiều người Việt biết đến. Hoặc giả, tham quan một bảo tàng trong lịch trình du lịch không phải là thói quen của người Việt?

Vé vào cửa tham quan là 50.000 Đ cho người lớn. Nhưng quả thực rất đáng đồng tiền.

Bỏ qua những tranh cãi gần đây về việc ly dị của cặp vợ chồng Anh - Việt là chủ sở hữu của bảo tàng, hay việc bán vé tham quan là được phép hay không được phép; du khách có thể dành ít nhất 1 tiếng đồng hồ để nhìn ngắm tận mắt 500 hình nộm với kích thước bằng người thật - khoác trên mình những bộ quân phục tuyệt đẹp và chi tiết; hơn 1.200 cây súng, 1.000 cây gươm cổ với lịch sử và cả những câu chuyện đi kèm... Du khách cũng có thể yên tâm với sự nhiệt tình và kiến thức của những người hướng dẫn bảo tàng, dù không tốt nghiệp đại học chuyên ngành bảo tàng, nhưng đã được tập huấn khá tốt trong quá trình làm việc.

Quân phục của những chiến binh châu Phi

Không gian 1.500m2 tại bảo tàng gợi nhớ bộ phim "Night at the Museum" nổi tiếng năm 2006. Rốt cục thì diễn viên điện ảnh Ben Stiller hoàn toàn có thể có mặt trong một không gian tương tự tại Việt Nam, với hình ảnh tưởng tượng của quân đội xưa cùng 500 chiến binh cổ đại, đa sắc tộc.

Cùng với những bộ sưu tập thật sự quý hiếm (như cây súng cổ của Hà Lan - chỉ có 2 cây như thế trên thế giới), bảo tàng tư nhân này cũng được đánh giá cao bởi có sự sắp xếp không gian trưng bày khá khoa học.

Tầng 1 dành cho thời kì cổ đại đến Trung cổ với các chiến binh Viking, Spartan, Trung Quốc, các samurai và shogun - tướng quân Nhật Bản, quân đội La Mã, quân Hoplite, các chiến binh thập tự chinh (người Anh, người Tây Ban Nha, người Đức), những võ sĩ giác đấu, một số thanh gươm và súng của người Mường (Việt Nam) ở thế kỉ 19 ... Người ta có thể thấy sự tái hiện cả một lịch sử của quân đội nhiều quốc gia trên thế giới.

Hình nộm bằng người thật của quân đội Anh và những cây súng hỏa mai được sưu tập công phu

Tầng 2 dành cho quân đội Anh bởi sự yêu mến của người chủ sở hữu dành cho quê hương mình. Robert Taylor dành không gian trưng bày cho những người đưa thư, người thổi kèn hiệu, lính đánh bộ, kỵ binh Anh, thủy quân, kỵ binh của Nữ hoàng. Ở đây cũng trưng bày các cây súng côn, súng lục, súng trường, súng hỏa mai... của Anh, Pháp, Đức, Hà Lan,... thế kỉ 17,18 và 19.

Những cây súng trường của giới quý tộc, với báng súng được chạm khắc cầu kì

Ở khu sàn lệch tầng 2, và toàn bộ tầng 3, quân đội Châu Âu được dành nhiều không gian hơn với sự xuất hiện của những người lính Pháp, Nga, Thụy Điển, Phần Lan... Trang phục của lính hoàng gia Nga gây ấn tượng với sự phong phú và những chiếc mũ kiểu cách không kém quân đội hoàng gia Anh. Những khẩu hỏa mai của tầng lớp quý tộc Châu Âu được trưng bày khoe phần báng súng được khảm khắc rất cầu kì.

Để xây dựng bảo tàng này, anh Lợi - người hướng dẫn - cho biết, ông Robert Taylor đã lấy lại nhiều hiện vật ông cho mượn tại các bảo tàng trên thế giới mang về Việt Nam. Hiện nay, tại bảo tàng chỉ đủ không gian trưng bày khoảng 1/3 tổng số vũ khí, trang phục mà ông Taylor có. Và bảo tàng đang được mở rộng, xây dựng tiếp để có thể trưng bày nốt số hiện vật còn lại.

Khi phóng viên hỏi về các biện pháp an ninh cho bảo tàng, hướng dẫn viên chia sẻ,  an ninh của bảo tàng được đảm bảo bởi một công ty chuyên về an ninh ở nước ngoài. Hơn nữa địa thế khá hiểm trở của tòa biệt thự (nằm trên đường độc đạo lên dốc) cùng với các khu vực quân sự của quân đội Việt Nam đóng xung quanh... là một vài yếu tố quan trọng đã được tính đến.

Ông Robert Taylor là người Anh định cư tại Vũng Tàu từ năm 1991. Từ năm 19 tuổi, ông đã say mê và tìm kiếm sưu tầm các loại vũ khí quân trang, quân dụng thời xưa của quân đội các nước, đặc biệt là Châu Âu. Khi về hưu và lập gia đình với bà Nguyễn Thị Bông, ông quyết định xây dựng một bảo tàng tư nhân về vũ khí cổ tại Vũng Tàu.  Ông mất đúng 20 năm để xin giấy phép, xây dựng bảo tàng và mang hiện vật về Việt Nam.

Có thể nói, bảo tàng vũ khí cổ là một trong những bảo tàng quý giá nhất tại Việt Nam hiện nay về quy mô và giá trị bộ sưu tập. Từ bảo tàng tuyệt đẹp, thú vị nhưng vắng khách này, những người quan tâm tiếp tục phải đặt ra câu hỏi về khả năng và trình độ xây dựng các chiến lược quảng bá du lịch, phổ cập thông tin đại chúng... tại thành phố Vũng Tàu, Việt Nam.


Clip "Tham quan bảo tàng vũ khí cổ"

Một số hình ảnh về hiện vật của bảo tàng:

Những người lính Spartan cổ đại

Các shogun và samurai Nhật Bản (tay trái) - quân đội Mông Cổ (trước mặt)

Đội quân thập tự chinh (trước mặt)

Võ sĩ giác đấu

Bộ áo giáp này nặng khoảng 50 kg

Kiếm của dân tộc Mường - thế kỉ thứ 19

Súng trường Châu Âu thế kỉ 17, 18, 19

Súng dành cho giới quý tộc Châu Âu

Súng lục

Trang phục của thủy quân Anh

Quân đội hoàng gia Pháp

Trang phục quân đội hoàng gia Nga (1)

Trang phục quân đội hoàng gia Nga (2)

Cận cảnh một bộ trang phục của quân Pháp

Một người lính kèn hiệu

Và cây kèn của anh ta

Một người lính kèn hiệu của hoàng gia Anh, với trang phục được dệt sợi pha vàng

Mũ của các vị tướng

Giới quý tộc Châu Âu

Hình ảnh không gian trưng bày trong bảo tàng

• Vân Sam
  Ảnh: Angellittlefire
• nguồn: http://vietnamnet.vn/vn/van-hoa/84822/bao-tang-tuyet-dep--chua-noi-tieng-tai-viet-nam.html
  

Di sản Sài Gòn: nhà hát lớn Thành phố

Di sản Sài Gòn: khách sạn Continental

Di sản Sài Gòn: Sở thú

Di sản Sài Gòn: trục cảnh quan

Di sản Sài Gòn: Bưu điện Trung tâm

Ảnh: TLV- 6/2012
Ngay sau khi đánh thành Gia Định, chiếm được vùng đất Sài Gòn, Pháp đã thiết lập hệ thống thông tin liên lạc. Ngày 11.11.1860, "Sở dây thép" Sài Gòn (tức Bưu điện Sài Gòn) được thành lập. Ông Phạm Văn Trung là người Việt Nam đầu tiên làm giám đốc Bưu điện An Nam tại Sài Gòn. Ngày 13.1.1863, Sở dây thép Sài Gòn được chính thức khánh thành và phát hành “con cò" (người Sài Gòn xưa hay gọi con tem là con cò) đẩu tiên. Năm 1864, dân chúng Sài Gòn bắt đầu gởi thơ qua nhà "dây thép" (hệ thống bưu điện).
Năm 1886, Bưu điện Sài Gòn được xây cất lại với qui mô hiện đại thay thế cho trụ sở và khu nhà ở cũ, tòa nhà bưu điện thành phố được xây dựng lại theo đề án của kiến trúc sư người Pháp là Vilơdic.. Đến năm 1891, trụ sở mới của Bưu điện Sài Gòn được chính thức khánh thành. Trước đó, đường dây thép Sài Gòn - Qui Nhơn - Đà Nẵng - Huế - Vinh - Hà Nội dài 2000 km đã được chính thức hoàn thành (vào ngày 22.3.1888). Năm 1889 mở thêm đường liên lạc điện báo Sài Gòn - Băng Cốc để phục vụ cho giới kinh doanh thương mại. Từ ngày 1.7.1894 Sài Gòn bắt đầu sử dụng hệ thống điện thoại.
Ngày nay hệ thống bưu chính viễn thông trở nên quen thuộc với mọi người dân nhưng từ nửa đầu thế kỷ 20 trở về trước hệ thống bưu điện vẫn còn xa lạ đối với nhiều người dân Sài Gòn.
Toà nhà Bưu điện Sài Gòn là một trong những công trình kiến trúc nổi tiếng của thành phố, có nhiều đặc trưng của phong cách kiến trúc châu Âu và châu Á quyện vào nhau. Tòa nhà tọa lạc bên hông Vương cung Thánh đường (Nhà thờ Ðức Bà) ở quảng trường Công Xã Paris. Nhà Bưu điện được xây dựng xong, trở thành một loại hình dịch vụ lạ và gây ấn tượng rất mạnh với dân chúng.
Vẻ đẹp độc đáo của toà nhà bưu điện thành phố càng được tôn lên vì trước mặt nó có một công trình lộng lẫy là Nhà thờ Đức Bà với tháp chuông cao vút. Từ đó đến nay, tòa nhà này luôn là trung tâm bưu điện của thành phố. Tòa nhà nổi bật với sự bố cục cân đối của các hạng mục công trình mang tính thẩm mỹ cao. Các chi tiết cân đối, chia đều ra hai bên, đối xứng nhau qua một "trục" trung tâm. Mặt tiền có kết cấu hình khối, với vòm cung phía trên các cửa. Hệ thống cột, trụ chính, phụ, mái hiên đều có kết cấu hình khối vuông. Trên mỗi đầu trụ, cột được chạm khắc hoa văn, phù điều công phu, tỉ mỉ. Ở mặt tiền tòa nhà có hệ thống đường viền, đường chỉ là những chuỗi hoa văn chạy ngang, tạo nên vẻ đẹp, sự cân đối và làm cho tòa nhà có vẻ như không cao lắm.
Bên trong tòa nhà là hệ thống vòm cung sát cửa chính và vòm cung dài bên trong. Vòm cung lớn được chống đỡ bởi bốn trụ sắt nằm bốn góc, mỗi cột chống đỡ bốn kèo sắt tỏa ra bốn phía. Vòm cung dài được chịu lực bởi hai hàng trụ sắt hai bên. Các điểm tiếp nối giữa trụ và kèo sắt được thiết kế công phu, chạm khắc thành những chi tiết có hoa văn đẹp.
Với hệ thống vòm cung này, tòa nhà trở nên cao, rộng rãi và thoáng mát, thích hợp với một nơi thường có nhiều người ra vào. Với thiết kế độc đáo từ trong đến ngoài như vậy, tòa nhà Bưu điện Sài Gòn có thể xem là một công trình xây dựng có phong cách độc đáo về kiến trúc, màu sắc của Sài Gòn lúc bấy giờ.
Trên vòm mái trong tiền sảnh của toà nhà có hai bản đồ lịch sử: “Saigon et ses environs 1892” và “Lignes télegraphiques du Sud Vietnam et du Cambodge 1936”. Ngày nay, xung quanh tòa nhà chính còn có thêm một số công trình kiến trúc làm kho tàng, lắp đặt những máy móc, thiết bị bưu điện truyền tin hiện đại…
Theo Internet

Khu phố Chợ Lớn: Bảo tồn, nhưng tránh thành… bảo tàng

Giữ gìn, bảo tồn khu vực Chợ Lớn không nên chỉ bảo tồn về mặt quản lý đô thị mà cần giữ gìn và bảo tồn các ngôi nhà cổ, các con đường, các giá trị phi vật thể. Đặc biệt phải giữ được cái hồn của các con đường trong khu vực này, đó chính là các khu mua bán, ngành nghề truyền thống… Tránh kiểu bảo tồn, sau đó trở thành một bảo tàng vô hồn. Đó là đa số ý kiến của người dân trên các tuyến đường nằm trong khu vực bảo tồn của dự án “Bảo tồn và cải tạo khu phố cổ người Hoa” có diện tích nghiên cứu 68ha, nơi sinh sống của 440.000 dân.

Một dãy nhà cổ trên đường Triệu Quang Phục (quận 5), khu vực bảo tồn của dự án.

Đời sống người dân không cải thiện thì đừng làm

Đa số người dân tại các khu phố nằm trong khu vực bảo tồn của dự án này khi được hỏi đều rất tự hào về những di tích hiện hữu và vui, vì những căn nhà cổ của họ được bảo tồn. Tuy nhiên, hầu hết người dân ở đây mong muốn, những căn nhà cổ không chỉ được bảo tồn bên ngoài mà sẽ được trùng tu từ bên trong, đồng thời cho phép họ sử dụng các căn nhà cổ vừa làm chỗ ở vừa kinh doanh. Mặt khác, vấn đề được nhiều người dân nằm trong vùng của dự án này quan tâm nhất là bảo tồn nhưng không ảnh hưởng tới thu nhập của các hộ gia đình. Họ mong không phải di dời và hoạt động kinh doanh của họ được duy trì.

Bà Vũ Thị Duyên (206A, đường Lương Nhữ Học, phường 11, quận 5) cho biết: “Chúng tôi rất vui và hoàn toàn ủng hộ chủ trương này, nhất là bảo tồn, tôn tạo những căn nhà có giá trị lịch sử, trùng tu đình, chùa mang đậm nét văn hoá, tâm linh. Tuy nhiên, cần phải được khảo sát và nghiên cứu kỹ trước khi làm, vì dự án này ảnh hưởng tới không ít người dân”. Đồng quan điểm, một chủ tiệm dược liệu trên đường Triệu Quang Phục, cho rằng nếu đưa vào khu vực bảo tồn, Nhà nước phải giúp đời sống người dân tốt hơn, còn không thì đừng làm. Ngoài ra, nhiều người dân cũng mong rằng, TP.HCM cần đưa ra một kế hoạch cải tạo đồng bộ, bảo tồn được cốt lõi của khu dân cư cổ nhưng cần tránh tình trạng quy hoạch treo. Còn theo bà Huỳnh Thị Thảo, chủ tịch quận 5, đây là dự án thành phố có thuê tư vấn nước ngoài, phía quận không tham gia gì sâu. Tuy nhiên, qua dự án này, quận cũng mong muốn sẽ bảo tồn được những giá trị văn hoá, lịch sử trên địa bàn. Quan trọng là cần phải thực hiện đồng bộ việc bảo tồn và đảm bảo đời sống của người dân không bị xáo trộn. Đặc biệt, làm sao để người dân không thấy bị sức ép khi nhà đất của họ bị hạn chế các quyền lợi.

Cần triển khai ngay biện pháp bảo vệ những công trình cổ KTS Nguyễn Trường Lưu cho rằng, việc cải tạo và bảo tồn khu phố cổ người Hoa còn qua những trình tự khác nữa, nhưng trong thời gian chờ đợi, cơ quan quản lý các cấp của TP.HCM cần phải triển khai ngay các biện pháp để bảo vệ những công trình cổ, trong đó có những di tích chưa được Nhà nước xếp hạng. Khi chưa có quy chuẩn cụ thể về cấp hay không cấp phép xây dựng nhà dân trong khu phố cổ, UBND TP.HCM cần phải ban hành ngay một số quy định tạm để vừa đảm bảo quyền lợi và nhu cầu sống của người dân, vừa giảm bớt tác động của cơn lốc thị trường bất động sản đối với khu phố cổ đang cần được bảo tồn này.

Bảo tồn nhưng phải giữ được hồn phố cổ

KTS Nguyễn Trường Lưu, phó chủ tịch thường trực hội Kiến trúc sư TP.HCM, một thành viên trong hội đồng thẩm định dự án này, cho biết, số lượng những căn nhà cổ trong khu vực này hoặc đang dần mất đi bởi quá trình đô thị hoá, hoặc đang bị xuống cấp do trùng tu không đúng cách. Vì vậy, đối tượng chủ yếu được bảo tồn là kiến trúc của khu phố cổ. Khu vực này có nhiều khối nhà được xây dựng liền kề chung tường và theo kiểu nhà ống, chỉ cao từ 1 – 2 tầng, được trang trí bởi hoa văn cổ in màu nâu đậm trên trần nhà, cửa sổ được trang trí bởi hình vòm. Những căn nhà này đều được xây dựng vào cuối thế kỷ 19 và những năm 1920, có lối kiến trúc mang đậm bản sắc Trung Hoa nên cũng được chú trọng cải tạo và bảo tồn.

Để TP.HCM phát triển bền vững và hài hoà, không thể bỏ qua yếu tố trùng tu, bảo tồn các khu phố cổ, dấu ấn của một thời. “Bảo tồn là cần thiết, nhưng bảo tồn phải đảm bảo mục đích phát triển. Một đô thị phát triển bền vững, hài hoà phải có quá khứ, hiện tại và tương lai”, ông Lưu nói.

Tuy nhiên, ông Lưu cũng lưu ý, trong việc bảo tồn nhà cổ, di tích lịch sử trong khu vực của dự án cần phải đồng bộ, đó là bảo tồn cả những giá trị vật thể và phi vật thể. Bảo tồn làm sao để vẫn giữ được cái hồn của những con phố này, đó chính là những ngành nghề đang được người dân kinh doanh. Ví dụ như, phố đèn lồng Lương Nhữ Học, phố nghề thuốc Hải Thượng Lãn Ông… Do đó, thành phố không nên quá cứng nhắc trong việc bảo tồn. Mỗi một công trình cần có sự chủ động và cách ứng xử riêng. Nhiều di tích nằm trong diện trùng tu, thành phố đang lúng túng trong việc nên giữ lại cái gì khi bảo tồn, nhưng sau khi có đánh giá tổng thể, nhiều chuyên gia cho rằng, cái nào giữ được thì giữ, còn không thì làm mới hoàn toàn vì cái trang trí phù hợp cho hôm nay thì tương lai sẽ là bản sắc.

“Tuy nhiên, bảo tồn thế nào thì bảo tồn, mục đích cuối cùng vẫn phải vì cuộc sống của người dân nơi đây”, ông Lưu nhấn mạnh.

bài và ảnh: Đoàn Quý

Ba điểm nhấn trong bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Dự án “Bảo tồn và cải tạo khu phố cổ người Hoa” của TP.HCM, nằm trong khu vực Chợ Lớn (bao gồm quận 5, 6, 10 và một phần quận 11, nơi tập trung rất nhiều người Hoa). Trong đó, có ba khu vực được xem là điểm nhấn cho toàn bộ không gian khu phố cổ Chợ Lớn. Khu vực 1 rộng 4,2ha được giới hạn bởi các tuyến đường Tháp Mười – Lê Tấn Kế – kênh Hàng Bàng – Bãi Sậy – kênh Hàng Bàng – Trần Bình. Khu vực 2 rộng khoảng 4,6ha được giới hạn bởi các tuyến đường Phù Đổng Thiên Vương – Nguyễn Trãi – Lương Nhữ Học – Trần Hưng Đạo. Trong khu vực này, đường Triệu Quang Phục sẽ trở thành xương sống, hai bên hành lang xây dựng phố đi bộ, phía giữa đường hạn chế giao thông, có điểm đỗ xe hai bên. Còn khu vực 3 rộng khoảng 5,2ha được giới hạn bởi các tuyến đường Hải Thượng Lãn Ông – Vạn Kiếp – đại lộ Võ Văn Kiệt…

nguồn: http://sgtt.vn/Kien-truc-doi-song/Chi-tiet/164394/Bao-ton-nhung-tranh-thanh%E2%80%A6-bao-tang.html

Đề xuất 'biến' khu Chợ Lớn thành phố cổ

Khoảng 440.000 dân sống trong khu phố cổ Chợ Lớn (quận 5 và 6, TP HCM) sẽ phải cam kết không xây nhà cao thêm hoặc cơi nới mở rộng. Đổi lại, họ sẽ hưởng lợi từ việc kinh doanh, giá trị nhà đất, môi trường sống...

TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó giám đốc Trung tâm nghiên cứu kiến trúc Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho biết, trong tuần tới sẽ báo cáo UBND TP HCM dự án "Ý tưởng thiết kế đô thị bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Chợ Lớn".

Sơ đồ khu phố cổ Chợ Lớn.

Theo dự án, khu phố cổ Chợ Lớn rộng 68 ha bao gồm các phường 10, 11, 13, 14 (quận 5) và phường 1, 2 (quận 6), được giới hạn bởi các tuyến đường Tản Đà - Nguyễn Trãi - Phù Đổng Thiên Vương - Hồng Bàng - Lương Nhữ Học - Nguyễn Trãi - Phú Hữu - Tháp Mười - Lê Tấn Kế - Phan Văn Khỏe -Phạm Đình Hổ - Bãi Sậy - đại lộ Võ Văn Kiệt.

Ba khu vực làm điểm nhấn cho toàn bộ không gian khu phố cổ Chợ Lớn là chợ Bình Tây (khu vực 1); khu vực gồm nhiều đình, chùa bao quanh tuyến đường Triệu Quang Phục (khu vực 2) và khu vừa bảo tồn vừa phát triển, cho phép xây nhà cao tầng xung quanh đại lộ Võ Văn Kiệt (khu vực 3).

Theo ông Tuấn, sở dĩ phải bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Chợ Lớn vì hiện nay tại khu vực này thiếu chỗ để xe, mở rộng đường quá sát công trình cổ, người dân cơi nới thêm chiều cao nhà, đặt biển quảng cáo quá lớn che khuất các công trình cổ, nhiều công trình xây mới phá vỡ tầng cao dãy nhà cổ... Ngoài ra, đây là khu vực có tiềm năng lớn về du lịch vì có nhiều đình, chùa, lễ hội...

Vị phó giám đốc nêu, khi dự án hoàn thành, người dân sống trong khu phố cổ Chợ Lớn sẽ được hưởng nhiều quyền lợi. Cụ thể, việc kinh doanh sẽ phát đạt hơn khi có nhiều du khách nước ngoài đến tham quan. Nhiều nhà dân sẽ có lợi từ việc cho thuê phòng nghỉ, giá trị nhà đất tại khu bảo tồn sẽ tăng lên.

Ngoài những cái lợi về kinh tế, người dân còn được hưởng lợi về môi trường sống như mặt tiền của các phố sẽ khang trang, ánh sáng đầy đủ, an ninh hơn... "Cái được lớn nhất là người dân sẽ được quan tâm một cách chuyên nghiệp của các nhà bảo tồn. Họ sẽ xác định cho người dân biết cái gì là cái có giá trị", ông Tuấn nói.

Tuy nhiên, người dân sống trong khu phố cổ Chợ Lớn sẽ phải cam kết không được xây nhà xây cao hoặc cơi nới hơn so với hiện tại. Trường hợp xây mới cũng phải theo kiến trúc hài hòa, đồng bộ với cả khu phố cổ. "Trong vòng bán kính 50 m quanh các di sản quan trọng như đình, chùa... người dân sẽ không được xây quá 5-6 tầng, không được đặt các biển quảng cáo che khuất công trình và không được sửa nhà bằng những vật liệu không phù hợp...", ông Tuấn nói.

Đường Trịnh Hoài Đức (phường 13, quận 5) bên cạnh những ngôi nhà vừa mới được cải tạo là những ngôi nhà cổ. Ảnh: Tá Lâm.

Cũng theo ông Tuấn, đề án này đã tính đến bài toán giao thông. Khi bắt đầu xây dựng ý tưởng, tổ tư vấn đã xin ý kiến phản biện của các cơ quan chức năng như Sở Giao thông Vận tải TP HCM. "Như ở khu 3 khi hoàn thành thì tuyến đường Hải Thượng Lãn Ông sẽ được thu hẹp lại, tạo một khuôn viên hành lang xanh ở giữa và xây dựng một bãi xe ngầm phía dưới con đường này", ông Tuấn nói.

Tuy nhiên, ông Tuấn cũng nhấn mạnh, đây mới là ý tưởng nên chưa tính toán kinh phí thực hiện và cũng chưa tính đến phương án giãn dân khi các thế hệ gia đình cùng chen chúc trong ngôi nhà không được mở rộng thêm như tình trạng người dân sống tại phố cổ Hà Nội đang gặp phải.

"Sự phân hóa trong gia đình và cấu trúc xã hội sẽ thay đổi trong tương lai. Xu hướng tách hộ và trẻ lập gia đình xong không muốn ở chung với bố mẹ gia tăng trong tương lai sẽ làm giảm bớt áp lực về dân số. Do đó, tôi vẫn bảo vệ quan điểm giá trị của phố cổ không nhất thiết phải đưa vấn đề tăng thêm áp lực về dân số vào", ông Tuấn khẳng định.

Theo ông Tuấn, người nghĩ ra ý tưởng bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Chợ Lớn là ông Phạm Doãn Thuật, nguyên giám đốc trung tâm nghiên cứu kiến trúc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP HCM. Sau 4-5 năm theo đuổi, đề án này cuối cũng cũng được hoàn thành. Đơn vị tư vấn là Công ty DCU (Tây Ban Nha).

Chi tiết 3 khu vực làm điểm nhấn cho toàn bộ không gian khu phố cổ Chợ Lớn: Khu vực 1 rộng 4,2 ha được giới hạn bởi các tuyến đường Tháp Mười - Lê Tấn Kế - kênh Hàng Bàng - Bãi Sậy - kênh Hàng Bàng -Trần Bình. Tại đây, dự án sẽ tăng diện tích không gian công cộng chợ Bình Tây, nâng cấp quảng trường phía trước chợ, mặt đường cho người đi bộ, tổ chức bãi đậu xe và phân bố hợp lý các tuyến giao thông. Đối với kênh Hàng Bàng sẽ được khôi phục lại bằng cách nạo vét, cải tạo để thành một điểm du lịch hấp dẫn. Đối với khu vực 2 rộng khoảng 4,6 ha được giới hạn bởi các tuyến đường Phù Đổng Thiên Vương - Nguyễn Trãi - Lương Nhữ Học - Trần Hưng Đạo. Đây là nơi có nhiều đình, chùa, hội quán mang nét đặc trưng của người Hoa như chùa Tam Sơn, đình Minh Hương, hội quán Phú Nghĩa... và nhiều lễ hội mang tính đặc trưng riêng như Tết Trung Thu, Nguyên Tiêu, lễ chùa Thiên Hậu, Quan Âm... Do đó, dự án sẽ nhấn mạnh đến giữ gìn và củng cố các di sản văn hóa, phát triển du lịch. Một số tuyến phố sẽ trở thành phố đi bộ gồm đường Nguyễn Án và Phú Định. Trong khu vực này, đường Triệu Quang Phục sẽ trở thành xương sống, hai bên hành lang xây dựng phố đi bộ, phía giữa đường hạn chế giao thông, có điểm đỗ xe hai bên. Đối với khu vực 3 rộng khoảng 5,2 ha được giới hạn bởi các tuyến đường Hải Thượng Lãn Ông - Vạn Kiếp - đại lộ Võ Văn Kiệt. Với mục tiêu tạo môi trường phát triển mới, tạo vùng đệm giữa dải phát triển và khu vực di sản bảo tồn, phía mặt tiền đường Võ Văn Kiệt sẽ được phép xây nhà cao tầng, còn phía trong từ đường Trần Văn Kiều trở vào sẽ trở thành khu cách ly có kiểm soát chiều cao.

Tá Lâm

nguồn: http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2012/05/de-xuat-bien-khu-cho-lon-thanh-pho-co/

Di sản Sài Gòn: Lăng Ông- ảnh TLV

Lăng Lê Văn Duyệt một di tích kiến trúc nghệ thuật

Lê văn Duyệt sinh năm 1763 tại tổng Long Hưng, tỉnh Định Tường, nay là huyện Cái Bè (Tiền Giang).


Cuộc đời và sự nghiệp của ông đã trở thành huyền thoại pha trộn giữa ảo và thực. Tả quân Lê Văn Duyệt theo phò Nguyễn Anh từ những năm còn bôn ba chạy trốn quân Tây Sơn. Được phong nhiều chức tước, có quyền sinh, quyền sát, trong tay. Từng hai lần làm Tổng trấn thành Gia Định (lần thứ nhất 1813-1816, lần thứ hai 1820-1832), và cũng là vị tổng trấn cuối cùng thành Gia Định. Ông có khả năng về quân sự lẫn chính trị, ngoại giao, là một vị quan thanh liêm, cương trực. Dưới thời ông làm tổng chính trị, ngoại giao, đất Gia Định thái bình, dân chúng yên ổn làm ăn, kinh tế phát đạt. Đặc biệt ông có nhiều ưu đãi cho Hoa kiều nhập cư, làm ăn buôn bán...

Lê Văn Duyệt mất ngày 30-7 âm lịch, năm Nhâm Thìn (20-8-1832), tại Gia Định, hưởng dương 69 tuổi, mộ được đặt tại làng Bình Hoà (Gia Định). Năm 1835, do tư hiềm cũ và nhân cuộc nổi loạn của Lê Văn Khôi (con nuôi của Lê Văn Duyệt), vua Minh Mạng đã ra chỉ dụ san bằng ngôi mộ, dựng bia đá lên trên có khắc tám chữ: “Quyền yêm Lê Văn Duyệt phục pháp xử” (chỗ tên hoạn quan Lê Văn Duyệt chịu tội). Mộ bị cuốc phẳng, xiềng xích sắt. Năm 1841, Thiệu Trị lên ngôi vua, cho xoá bỏ xiềng xích, đắp lại mộ. Đến đời vua Tự Đức, mộ được xây lại, đồng thời miếu thờ cũng được xây cất.

Ngày nay, khu lăng mộ toạ lạc tại số 126 Đinh Tiên Hoàng, quận Bình Thạnh (TP Hồ Chí Minh), trên một gò đất cao hình lưng rùa. Khuôn viên lăng hiện nay còn lại 18.500m2, được giới hạn bên ngoài bằng bức tường có chu vi 500m, cao 1,2m. Bức tường được trổ bốn cổng ra vào theo bốn hướng. Cổng tam quan được đặt ở hướng nam, trên cổng được đắp nổi hàng đại tự bằng chữ Hán: “Thượng công linh miếu”. Cổng tam quan của lăng có lúc đã từng được chọn là biểu tượng của vùng đất Sài Gòn-Gia Định xưa.

Lăng mộ và miếu thờ Tả quân Lê Văn Duyệt được xây dựng trên một trục chính từ cổng tam quan vào, Nhà bia-Lăng mộ-Linh miếu. Nhà bia được xây dựng như một ngôi điện nhỏ, tường gạch, mái lợp ngói âm dương. Văn bia do Hoàng Cao Khải viết năm Giáp Ngọ 1894. Nội dung ca tụng công đức của ông đối với triều đình và nhân dân.

Phần mộ gồm hai ngôi: Tả quân và phu nhân Đỗ Thị Phận. Hai ngôi mộ đặt song song và được cấu tạo giống nhau, có hình dạng như nửa quả trứng ngỗng xẻ theo chiều dọc, úp lên bệ hình chữ nhật. Phía trước có một sân nhỏ để làm lễ. Bao quanh mộ là một bức tường bằng đá ong hình chữ nhật.

Cách khu lăng mộ một khoảng sân rộng là đến khu vực linh miếu, nơi diễn ra các sinh hoạt tín gưỡng của nhân dân trong việc thờ cúng Lê Văn Duyệt. Bố cục của linh miếu gồm tiền điện, trung điện và chính điện. Mỗi gian điện thờ cách nhau bằng một sân thiên tỉnh. Đối xứng hai bên trục nhà chính là hai dãy đông lang và tây lang.

Hơn một thế kỉ qua, lăng miếu Lê Văn Duyệt đã được xây dựng và hoàn thiện như ngày nay. Đây là một công trình kiến trúc thể hiện tài năng và quá trình sáng tạo của quần chúng nhân dân lao động. Công trình còn thể hiện những ý niệm của Phật giáo, Lão giáo, Nho giáo đã được Việt hoá một cách chọn lọc. Chính vì những giá trị lịch sử và nghệ thuật đó mà lăng Lê Văn Duyệt được Bộ Văn hoá (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật (ngày 16-11-1988).

Từ khi mất, trong dân gian đã xem ông như một vị thần. Vì việc thờ cúng và tế lễ tại lăng mang nghi thức thờ thần và tế thần. Lễ giỗ Lê Văn Duyệt được tổ chức tại lăng ông vào các ngày 29 và 30 -7 và mồng 1-8 âm lịch hằng năm. Trong lễ giỗ, ngoài phần lễ bái theo nghi thức cổ truyền Nam Bộ, còn tổ chức xây chầu hát bội. Nơi trình diễn là sân khấu được dựng ngay trong gian tiền điện, diễn xướng với nhiều nhân vật, nhiều tích trò... Đây là một lễ hội lớn của đất Gia Định xưa và Nam Bộ ngày nay. Người đến chiêm bái còn có tục “xin xăm” với hi vọng tìm một lời giải đáp về sự may mắn tránh rủi ro về gia đạo, nhân duyên, cầu tài, cầu phúc, cầu lộc... Ngoài ra, lễ hội còn diễn ra vào ngày mồng 7 tháng giêng âm lịch. Đây chính là hội xuân có lễ dâng hương cầu chúc năm mới. Nhân dân quanh vùng về đây rất đông để vui chơi, cầu phúc và nhớ ơn công đức của Tả quân Lê Văn Duyệt.

Võ Thanh Phụng
nguồn: http://nguoicaotuoi.org.vn/Story.aspx?lang=vn&zoneparent=0&zone=22&ID=1570

Những kho báu kiến trúc trước nguy cơ biến mất

Trong báo cáo ngày 3/5, Quỹ Di sản toàn cầu (GHF) đã liệt kê 10 công trình tồn tại hàng triệu năm, nhưng nay đang bị tàn phá với tốc độ nhanh nhất.

Theo GHF, đây là những công trình vô giá của châu Á cũng như phần còn lại của thế giới đang phát triển nhưng lại nằm trong số các di sản có nguy cơ bị biến mất nhanh chóng nhất.

Các chuyên gia cho rằng việc bảo tồn các công trình kiến trúc cổ không đâu xa chính là chính sách và nguồn kinh phí tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động bảo vệ của cơ quan liên quan.

Theo các chuyên gia, các quốc gia sở hữu những công trình này cần dành một nguồn kinh phí và những chính sách thích hợp cho công tác bảo tồn. Và đây là việc cần phải làm ngay, nếu không, chỉ trong vòng 10 năm nữa thôi, các kho báu kiến trúc này sẽ biến mất.

Các chuyên gia nhấn mạnh, các công trình cổ không chỉ mang vẻ đẹp kiến trúc và cảnh quan mà còn có giá trị tinh thần, vì thế giới không có lịch sử là thế giới vô cảm.

Mười công trình kiến trúc cổ cần bảo vệ kịp thời theo khuyến cáo của GHF gồm:

Đền Ayutthaya - kinh đô của người Xiêm cổ ở Thái Lan

Pháo đài Santiagoở Philippines

Kashgar - một trong những thành phố cuối cùng còn lưu lại của Con đường tơ lụa ở Trung Quốc. Trong ảnh: Nhà thờ Hồi giáo lớn nhất Trung Quốc nằm trong thành phố cổ Kashgar được xây dựng từ thế kỷ XVII

Mahasthangarh - một trong những đô thị ra đời sớm nhất khu vực Nam Á ở Bangladesh

Myauk-U - kinh đô của vương quốc người Arakan đầu tiên ở Myanmar

Cánh đồng chum đầy huyền bí ở Lào

Preah Vihear - kiệt tác kiến trúc đền của người Khmer ở Campuchia

Rakhigarhi - một trong những thành phố cổ xưa và lớn nhất của nền văn minh Indus ở Ấn Độ

Taxila - thành phố ngã ba của tuyến đường thương mại lớn nhất thế kỷ XV - Con đường tơ lụa, ở Pakistan

Mes Aynak - tu viện Phật giáo thuộc Con đường tơ lụa ở Afghianistan

P.V (sưu tầm)

nguồn: http://doanhnhansaigon.vn/online/quoc-te/su-kien/2012/05/1064066/nhung-kho-bau-kien-truc-truoc-nguy-co-bien-mat/

111204- Tiền tỉ và những vết thương di sản

Nhiều người cảm thấy an tâm hơn khi dư luận, báo chí gần đây đặc biệt quan tâm đến số phận thăng trầm, đôi lúc thảm thương méo mó của hệ thống di tích Việt Nam trong cơn lốc trùng tu tôn tạo.

Nhiều sai phạm, bất cập bị tố. Không ít lần các đơn vị quản lý, thiết kế, thi công, giám sát, nghiệm thu việc trùng tu tôn tạo, cả chính quyền địa phương cũng như Cục Di sản văn hóa đã thừa nhận sai sót, hứa sẽ đình chỉ các công trình “sửa chữa di tích” có dấu hiệu vi phạm. Nhiều lần ai đó còn nói nhất định sẽ có đơn vị, cá nhân bị phê bình, xử lý nghiêm. Và thế là dư luận lại rụt rè hi vọng: chân lý dẫu đến muộn nhưng có thể sẽ được thực thi. Thật vậy chăng?

May mắn còn lại nguyên vẹn cổng thành tuyệt đẹp này - Ảnh: Thanh Thanh

Kinh phí to, trùng tu méo mó

Năm 2011, Bộ VH-TT&DL đề xuất một con số khổng lồ cho việc tu bổ, tôn tạo di tích: 11.000 tỉ đồng. Người bi quan thì lo cơ sự này, có lẽ đình chùa miếu mạo ở ta còn bị người ta dùng nhiều nghìn tỉ đồng làm mới, làm méo với mức độ ngày càng khủng khiếp. Người lạc quan hơn thì mỏng manh hi vọng: sau những bất cập quá lớn, tai tiếng quá lớn (trong việc đụng đâu hỏng đấy, tiền về chỗ nào là cổ kính rêu phong, lớp lang văn hóa bị bóc mất; tiêu càng nhiều thì “phá” càng dữ dội), biết đâu bây giờ người ta sẽ bài bản và đúng đắn hơn.

Người viết bài này e rằng những người “chuyên nghiệp” tham gia trùng tu tôn tạo di tích, vì bị đả phá quá nhiều, nay biết đâu sẽ “bài bản”, “ném đá dò đường” kỹ hơn trong việc làm mới di tích. Báo chí, những cá nhân tâm huyết có lên tiếng thì bất quá cũng chỉ khiến “tiến độ thi công” ngừng lại ít lâu, rồi di tích cổ vẫn cứ bị phá, bị bóc, bị vôi ve trát trít lại.

Vậy vì sao người ta cứ lăm lăm trùng tu kiểu “phá hoại di tích” mà không ngại gì? Cái lý đơn giản là tiền. Dự án mà chỉ đuổi mối mọt ở cột đình, dọn cỏ rác ở ven thành cổ thôi thì làm sao “hóa giải” được vài trăm triệu tiền ngân sách được cấp về. Chỉ dỡ ra, xây mới... mới có “cơ” dùng hết một vài chục tỉ, có khi cả trăm tỉ cho một công trình. Anh thiết kế, anh thi công, chị giám sát, bác nghiệm thu, rồi người cấp phép và quản lý, ai cũng được “tính” trong khâu giải ngân.

Đó là chuyện xảy ra ở thành cổ Sơn Tây (Hà Nội), di tích quốc gia, tòa thành đá ong diễm lệ và nguyên vẹn nhất Việt Nam. Năm 1994, người ta bỗng nhiên phá đi cái cổng đẹp và cổ kính nhất của thành với hàng cây cổ thụ trùm xòa tuyệt mỹ, xây thế vào đó một cổng thành mới tinh bằng bêtông cốt thép, bên trên treo đèn nhấp nháy. Công luận cực lực lên án khi... sự đã rồi.

12 năm sau (2006), hai cổng còn lại của thành cổ Sơn Tây với cây đề, cây đa, cây si có hệ thống rễ như mãng xà cuồn cuộn ôm trùm những tầng gạch, đá ong cổ... “vô phúc” gặp một dự án trùng tu (gần 50 tỉ) khác đưa về cùng ùn ùn các kíp thợ và kiến trúc sư. Họ lên kế hoạch bằng văn bản, trả lời nhà báo bằng văn bản là sẽ phun hóa chất tiêu diệt “cây dại” trên những cổng thành cổ kính, đưa tòa thành trở về trạng thái khi nó vừa được... khánh thành.

Những dòng tít bức bối trên báo như “Bức tử thành cổ Sơn Tây” cùng lắm cũng chỉ làm “dự án” nọ dừng lại được bốn năm. Cuối đông 2010, người ta lại bỏ nhiều tỉ đồng xin được “xây lại” các bức tường thành cổ dài vài cây số vẫn xanh rì cây cổ thụ và đá ong nâu sậm của di tích quốc gia này. Họ bóc đá cũ, xếp đá mới chất ngất. Báo Tuổi Trẻ lại lên tiếng bằng nhiều tin bài quyết liệt. Lãnh đạo Cục Di sản lên tận hiện trường, bảo đình chỉ thi công. Rồi người ta họp bàn, hội thảo. Cuối cùng thì “thành lũy đá ong mới” vẫn cứ mọc lên theo đúng kiểu “quyết làm xong dự án”, giải ngân một khoản tiền to.

Sau 16 năm, thành cổ Sơn Tây nay tường cao hào sâu mới toe, chỉ còn hai cái cổng cổ nguyên vẹn trong sự giám sát, bảo vệ của bà con Sơn Tây và những người tâm huyết.

Còn nhiều nữa: đình Mông Phụ (di tích quốc gia ở làng cổ Đường Lâm, Sơn Tây) cũng nhận được hơn 10 tỉ đồng, người ta đem gỗ mới, gạch mới, ngói mới vào, dỡ sạch bách cả đình ra dựng lại, bất chấp bà con kéo lên đình kêu ca. Năm 2010, dăm bảy tỉ đồng ném vào dự án trùng tu thành cổ Tuyên Quang, cổng thành, vòm cây cổ ký ức của bao thế hệ người Tuyên Quang biến mất không chút dấu vết, thay vào đó là “cái lò gạch” vôi vữa trắng toát, đá ong mới tinh, cọc inox xích sắt vây quanh sáng choang.

Hàng chục bài báo, hàng chục chuyên gia nổi tiếng bất bình phát biểu, yêu cầu phá “cái lò gạch”, những mong phục hồi giá trị của di tích quốc gia này, thậm chí yêu cầu khởi tố các vị liên quan đến dự án trùng tu kiểu “tiêu diệt” này. Nhưng bát nước đầy đã đổ, những thành cổ Sơn Tây, đền Và, làng cổ Đường Lâm, đình Thụy Phiêu (ngôi đình cổ nhất Việt Nam)... dù được các chuyên gia, dư luận, báo chí giám sát chặt chẽ, đeo đẳng lên tiếng bảo vệ mười mấy năm còn không giữ được, nữa là “lên tiếng thống thiết” khi ván đã đóng thuyền!

Lại nói về vụ “bức tử đền Và” (ngôi đền có lịch sử nghìn năm, di tích quốc gia thờ Thánh Sơn Tinh ở Hà Nội) mà Tuổi Trẻ đã theo đuổi quyết liệt năm 2009, đích thân phó chủ tịch UBND TP Sơn Tây bấy giờ, ông Nguyễn Lam Điền, nói với Tuổi Trẻ là sẽ “cho dừng dự án”. Một hội đồng chuyên gia được mời lên. Lại bàn, gật gù, rồi trấn an dư luận, trong lúc ấy vẫn âm thầm dỡ nốt đền chính, sửa cổng, đặt thêm sư tử đá kệch cỡm lai căng.

Tuổi Trẻ, trước khi dự án được tiếp tục, đã viết: nếu dùng bốn cái ôtô kéo thì Lầu Chuông, Gác Trống cổ kính và có hồn bậc nhất của đền thiêng cũng không đổ, đừng thành lập hội đồng nói rằng nó hỏng, để dỡ chúng ra bằng được mà làm mới, rằng cần thành lập cơ quan giám sát điều đó. Mặc, đình chỉ thi công rồi người ta tiếp tục hội thảo, bàn bạc, ai bàn ngang thì không mời gật lắc biểu quyết nữa, thế là lại “trùng tu tôn tạo”. Lầu Chuông, Gác Trống bị bóc ra, vôi vữa trát trít.

Cổng phía bắc thành cổ Sơn Tây từng là điểm quyến rũ bậc nhất của tòa thành - bị phá và xây lại năm 1994 - Ảnh: Thanh Thanh

Có ai chịu trách nhiệm gì?

Sau những tai tiếng, đình chỉ, cảnh cáo, hội thảo lại, “nghiêm túc rút kinh nghiệm”... như đã kể ở trên và ở nhiều vụ trùng tu cẩu thả khác là khoảng trống lớn về trách nhiệm. Vài năm trước, sau khi Tuổi Trẻ và một loạt tờ báo lên tiếng về thảm trạng ở các di tích miền Bắc, bấy giờ Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Trần Chiến Thắng dẫn đoàn tùy tùng đi thị sát rất nhiều nơi. Nhiều sai sót được chỉ ra. Nhưng từ bấy đến nay, những ai “bị xử lý” xứng tầm? Câu trả lời là không!

Sai phạm tày trời ở những điểm nóng, tiêu tốn tiền tỉ, hủy hoại giá trị quý báu có một không hai của nhiều di tích mà cả nghìn năm lịch sử dân tộc mới có được, rồi cũng hòa cả làng. Mới nhất là chuyện cơ quan hữu quan lập dự án xin 5 tỉ đồng làm con đường bêtông đuồn đuỗn xuyên thẳng qua vùng lõi di tích quốc gia làng cổ Đường Lâm, Hà Nội (Tuổi Trẻ, tháng 10-2011), vi phạm đủ thứ luật và quy định. Vậy mà ban quản lý trả lời “không hề biết”, Cục Di sản cũng “không biết”. Nay lại tính chuyện bóc bỏ con đường bêtông, một cách gián tiếp quẳng đi 5 tỉ đồng.

Các vị trả lời, từ cục xuống xã, ai cũng có vẻ trách nhiệm và sốt sắng. Nhưng vậy ai đã “vẽ” ra dự án 5 tỉ đồng bất chấp pháp luật ấy, ai ăn lương nhà nước để nhận nhiệm vụ quản lý và giám sát di tích làng cổ Đường Lâm? Chính quyền cơ sở không nhìn thấy từng hiệp thợ đông đúc thi công cả một con đường bêtông rộng tới 5m ở vùng quê vài vạn người ấy? Và 5 tỉ đồng vừa mới ném đi ấy, ai sẽ chịu trách nhiệm?

Ông viện trưởng Viện Bảo tồn di tích (Bộ VH-TT&DL) từng trả lời phỏng vấn dạo nào, nói: xây cái cầu bị hỏng, thất thoát tiền thì từ kiến trúc sư, thợ thuyền, đơn vị quản lý giám sát đều “ăn đòn”. Vậy sao xâm hại một tòa đình, một tòa thành mấy trăm năm tuổi, “ném tiền tỉ qua cửa sổ”... mà chẳng thấy ai gánh chút trách nhiệm nào?

Có thể thấy rõ hơn điều này khi chiêm nghiệm: chưa thấy chuyên gia văn hóa ngành dọc, cán bộ quản lý di tích hay chính quyền cơ sở lên tiếng cảnh báo, phát giác hay đi đầu trong việc bảo vệ di tích đang bị trùng tu sai. Đi đầu bao giờ cũng là dân thôn, các nhà báo, những người say mê văn hóa và du lịch.

“Im lặng là vàng” của những người có trách nhiệm đã đành một lẽ. Đau đớn hơn là sự im lặng buồn bã, cạn kiệt lòng tin của những người từng hết lòng bảo vệ hệ thống di tích trước “thảm họa trùng tu tôn tạo”, đó là nhiều họa sĩ, nhà nghiên cứu mỹ thuật, nhà văn hóa và nghệ sĩ, trí thức. Họ đã đợi quá lâu một cơ chế có “bàn tay sắt” được dẫn lối bởi sự hiểu biết, tôn trọng di sản và năng lực nhận lãnh trách nhiệm cụ thể đối với việc trùng tu, tôn tạo.

TRẦN THỊ THANH THANH

----------------------------

Trùng tu di tích cố đô Huế:

Vẫn “mới, trẻ và rẻ hóa”

TTCT - Cố đô Huế là điểm nóng của việc trùng tu di tích, bởi quần thể di tích đã được xếp hạng “đặc biệt của quốc gia” và là “di sản thế giới” này là nơi được tập trung cao nhất kinh phí và nhân lực trùng tu của cả nước. Năm 2003, TTCT từng lên tiếng qua loạt bài về tình trạng “mới hóa, trẻ hóa, rẻ hóa” di tích Huế. Tám năm sau, quay trở lại công trường trùng tu di tích ở đây vẫn thấy tình trạng “mới, trẻ, rẻ” tái diễn.

Minh Ân viện ở lăng vua Đồng Khánh khi còn nguyên vẹn (ảnh chụp vào tháng 5-2003) - Ảnh: Tam Giang

Minh Ân viện sau khi trùng tu - Ảnh: Thái Lộc

Lăng vua Gia Long là một trong những di tích quan trọng nhất của cố đô Huế, với kinh phí trùng tu lên đến gần 70 tỉ đồng. Dự án trùng tu này do Công ty cổ phần Tu bổ di tích và thiết bị văn hóa trung ương - chi nhánh miền Trung (thuộc Bộ VH-TT&DL) thi công. Công trình trùng tu này đã được Bộ VH-TT&DL và Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế (sau đây gọi tắt là trung tâm) nghiệm thu hoàn tất tháng 9 vừa qua. Ngay sau đó, chúng tôi đến lăng Gia Long, chứng kiến cuộc trùng tu để lại nhiều sai lệch so với nguyên gốc.

Vàng son và vàng chóe

Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho biết từ năm 1996-2011, tại khu di tích Huế đã có hơn 100 công trình di tích được trùng tu với tổng kinh phí 570 tỉ đồng. Từ năm 2011-2020 sẽ tiếp tục trùng tu rất nhiều công trình ở khu vực Đại nội và các cụm di tích khác, với kinh phí hơn 2.500 tỉ đồng.

Thật ngỡ ngàng khi bước chân vào khu lăng mộ của vị vua đầu triều Nguyễn, bởi màu rêu phong trầm mặc suốt bao năm qua đã được thay thế bằng một màu vôi mới vàng rực. Trừ bức tường hình vòng cung bao quanh khu vực lăng vua và Thừa Thiên Cao Hoàng Hậu được quét vôi màu xám nhạt, còn lại đều được quét vôi màu vàng.

Theo một nhà nghiên cứu di tích Huế, các lăng vua thường được gọi là “thạch lăng”, tức lăng đá, tượng trưng cho sự trường cửu. Khi xây dựng, chỉ có lăng vua, thềm rồng, bậc cấp và một số mảng nền quan trọng mới lát đá, còn lại thì bằng vữa trộn màu giả đá. Điều này biểu hiện rất rõ trên hiện trạng trước khi trùng tu và nhiều ảnh tư liệu trước đây.

Một hạng mục gây ngỡ ngàng nữa là cổng tam quan của điện Minh Thành, công trình trước khi trùng tu chỉ còn nền móng, nay lợp ngói hoàng lưu ly và sơn son thếp vàng rực rỡ. Năm 1993, khi trùng tu điện Minh Thành sơn son thếp vàng đã có nhiều ý kiến phản đối bởi ngôi điện này vốn không sơn thếp, theo ý của vua Gia Long (ghi rõ trong sách Đại Nam thực lục và nhiều tư liệu khác).

Nhà nghiên cứu Phan Thuận An (nguyên cán bộ nghiên cứu của trung tâm) đưa ra cuốn Trang trí ở An Nam xuất bản tại Paris giữa thập niên 1920, có bức ảnh chụp cổng tam quan năm 1923 với dòng chú thích: “Cửa trước sân của điện thờ hoàng đế Gia Long bằng gỗ chạm trổ sơn màu nâu đỏ”. Nhà nghiên cứu Mai Khắc Ứng, nguyên trưởng phòng nghiên cứu của trung tâm, cho biết thêm: “Màu nâu đỏ do gỗ lim để lâu ngày tạo nên, bởi vì vua Gia Long muốn để gỗ mộc với một dụng ý riêng, có chủ đích”.

Bức tường bên trong Vĩnh Khánh đường (lăng vua Đồng Khánh) trang trí hoa văn (ảnh chụp vào tháng 4-2003) - Ảnh: Tam Giang

Sau khi trùng tu, bức tường đã được sơn phết vôi màu vàng - Ảnh: Thái Lộc

Xây mới lăng vua

Một di tích khác đang được trùng tu với quy mô lớn là lăng vua Đồng Khánh - di tích được đánh giá là “bảo tàng kiến trúc giai đoạn giao thời”. Dự án này cũng do Công ty cổ phần Tu bổ di tích và thiết bị văn hóa trung ương - chi nhánh miền Trung thiết kế và thi công. Khi chúng tôi đến, đây là cả một công trường xây dựng rộn ràng xe máy, một nhóm công nhân dùng búa, xà beng đập bỏ bức tường gạch dày vẫn còn nguyên vẹn. Cạnh đó là những đoạn tường đã được xây mới hoàn toàn.

Bước qua cổng tam quan (đang hạ giải để trùng tu), thấy hiện ra một không gian hoàn toàn xa lạ. Đó là công trình Minh Ân viện và Công Nghĩa đường nằm hai bên sân vừa được trùng tu xong. Ảnh chụp hiện trạng năm 2008 của chúng tôi và nhiều ảnh tư liệu trước đó đều cho thấy rất rõ mái của hai công trình này được lợp ngói liệt, tương tự điện Ngưng Hy (hiện vẫn còn nguyên, chưa trùng tu), tường tô màu xám, vẽ hình mạch gạch. Nhưng ở công trình mới trùng tu thì lợp ngói âm dương thanh lưu ly, tường quét vôi vàng (màu vàng tương tự ở lăng Gia Long).

Vĩnh Khánh đường nằm nối liền điện Ngưng Hy hình dáng cũng hoàn toàn khác trước. Theo những tài liệu và ảnh chụp hiện trạng trước đây, công trình này vốn mang dáng dấp nửa Âu nửa Á, lợp ngói liệt theo hình thức “chồng diêm” (hai mái nối tiếp), nền lát gạch hoa màu trắng ngà, ở giữa nền gạch hoa trang trí theo hình thức “chiếu hoa”. Tường ngoài thì vẽ theo mạch gạch và tường trong màu trắng ngà trang trí hoa văn khắp các bức tường.

Nhưng công trình sau trùng tu đã khác hoàn toàn: mái lợp ngói âm dương thanh lưu ly, nền lát gạch kiểu Bát Tràng, tường nhà phết màu vôi vàng chóe!

Bức tường thành nguyên vẹn của lăng vua Đồng Khánh bị đập bỏ

Thay vào đó là bức tường xây mới và dùng xe xúc để bới cả nền móng của bức tường cũ - Ảnh: Thái Lộc

Lăng vua Gia Long nguyên gốc (ảnh chụp vào tháng 5-2003) - Ảnh: Tam Giang

Sau trùng tu, các bức tường lăng vua Gia Long được quét vôi vàng chóe - Ảnh: Thái Lộc

Cổng tam quan điện Minh Thành chụp năm 1923 không sơn thếp - Ảnh do nhà nghiên cứu Phan Thuận An cung cấp

Cổng tam quan điện Minh Thành sau trùng tu đã sơn son thếp vàng - Ảnh: Thái Lộc

THÁI LỘC

--------------------------

Trùng tu di tích đang “có vấn đề”!

TTCT - Ông Phùng Phu, giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, trả lời TTCT như vậy về những bất thường trong việc trùng tu di tích Huế.

Điện Ngưng Hy (lăng vua Đồng Khánh) được lợp ngói liệt, theo thiết kế trùng tu sẽ bị thay bằng ngói hoàng lưu ly - Ảnh: Thái Lộc

Ông Phùng Phu nói: “Trong phục hồi di tích (cố đô Huế), chúng tôi dựa trên một nền tảng chung: đó là một phong cách Nguyễn đã được nghiên cứu. Nhưng triều Nguyễn cũng có những trường hợp riêng rất đặc biệt, có những tác động khiến nó thay đổi cả phong cách. Chính vì việc thay đổi đó mà một số nhà nghiên cứu trước đây cho rằng Huế đã đứt mạch truyền thống, đã lai căng, lòe loẹt…

Tuy nhiên tôi thừa nhận sau 30 năm quản lý chuyên môn ở di tích này, cũng có nhiều việc lực bất tòng tâm. Trong đó, có việc chưa áp dụng tốt bảng màu mà các chuyên gia Ba Lan đã nghiên cứu được ở di tích Huế”.

* Xin hỏi về lăng Gia Long, điện Minh Thành và cổng tam quan đều sơn son thếp vàng. Trong khi rất nhiều tư liệu sử, hình ảnh nguyên trạng đều chứng minh không sơn thếp. Vì sao có chuyện này, thưa ông?

Ông Phùng Phu - Ảnh: Thái Lộc

- Khu lăng này đã trải qua nhiều thời kỳ tu bổ, thậm chí có giai đoạn cổng tam quan xây bằng bêtông. Cổng tam quan này vẫn còn bức tranh vẽ màu nước của họa sĩ Nguyễn Thứ, trong đó màu vàng và son thể hiện rất rõ. Tất nhiên, khi nghiệm thu ở khu lăng này, tôi thừa nhận là màu hơi bị sáng. Chúng tôi đã nói với đơn vị thi công là phải tìm cách khắc phục.

* Việc phá bức tường nguyên vẹn để xây lại, thay mái ngói liệt bằng thanh lưu ly… ở lăng Đồng Khánh là xây mới di tích hay trùng tu?

- Những công trình ở các lăng vua ngày xưa các cụ gọi là “nhà xanh nhà vàng”. Điều đó còn lưu lại thông qua các dấu tích trên các lăng và mô tả trong sách sử. Việc triển khai dự án này chúng tôi đã nói rất kỹ trong các cuộc họp của hội đồng khoa học. Nhưng lăng Đồng Khánh thì nói thật lâu rồi tôi chưa lên đó. Tôi sẽ kiểm tra thông tin này để xem kết luận của hội đồng khoa học có được chấp hành và triển khai đúng theo yêu cầu hay không.

* Mới đây ông có ý kiến không hài lòng về chất lượng giám sát kém ở dự án trùng tu lăng Gia Long, cụ thể thế nào thưa ông?

- Tôi khẳng định cho đến bây giờ hoàn toàn chưa yên tâm về năng lực cán bộ kỹ thuật, năng lực giám sát (công trình trùng tu - PV). Nhiều khi anh em phối hợp chưa tốt và cũng chưa tiếp cận tốt với khoa học, công nghệ cho nên dễ dãi. Nhiều anh em làm theo kiểu xây dựng cơ bản.

* Như vậy, chất lượng trùng tu theo ông là đang có vấn đề?

- Đang có vấn đề chứ sao lại không! Tôi nói (việc trùng tu di tích - PV) cả nước Việt Nam đang có vấn đề, từ cán bộ quản lý cho đến cán bộ thực thi dự án, cán bộ giám sát dự án và các đơn vị thi công hoàn toàn có vấn đề. Di sản chúng ta thì đồ sộ, rất nhiều loại hình, rất phong phú, nhưng chuyên gia kém hoặc chưa có chuyên gia. Có nhiều chuyên gia về lý thuyết, nhưng về kỹ năng thực hành thì rất thiếu.

TTCT

nguồn: http://tuoitre.vn/Tuoi-tre-cuoi-tuan/Tuoi-tre-cuoi-tuan/467759/Tien-ti-va-nhung-vet-thuong-di-san.html