101109- Kiến trúc Việt có sính ngoại không?

Đến thăm bảo tàng nước bạn, ngạc nhiên vì vẻ ngoài bình thường quá, mà càng đi vào trong các ngỡ ngàng, ấn tượng. Nhưng đó là nước bạn. Ở ta, công trình trông phải to, hoành tráng, mọi thứ bên trong- tính sau!
LTS: Xung quanh chủ đề kiến trúc Việt, Tuần Việt Nam chúng tôi vừa nhận được bài viết của KTS Ngọc Lâm, mổ xẻ một khía cạnh vì sao các KTS trong nước ít mặn mà đến việc tham gia vào các dự án kiến trúc lớn. Tuần Việt Nam xin đăng tải bài viết dưới đây.

Những cái nhất thiếu sắp đặt
Thực tế lâu nay, các cuộc thi tuyển đồ án kiến trúc của các dự án lớn luôn là nỗi buồn cho những kiến trúc sư tâm huyết trong nước nhưng mà chẳng ai buồn nói ra. Kết quả lựa chọn tư vấn ra sao? Chất lượng công trình thế nào?Chúng ta nhìn vào một số công trình văn hóa như: Bảo tàng Hà Nội, Trung tâm Hội nghị Quốc gia..v.v thì khắc thấy- buồn lắm! Chắc phải để thời gian khẳng định cái vẻ đẹp của nó chứ bây giờ thì chưa thấy.

Cái "nhất" nó trở thành thứ "văn hóa" ngấm vào con người chúng ta hay sao ấy.
Cái gì cũng phải 'nhất" - to nhất, dài nhất, lớn nhất,v.v... Cái nhất đó có thể hiện được gì chăng? Hay chỉ vẻ bề ngoài là to, còn bên trong thì lại chẳng biết nên có gì trong đó.

Cái "nhất" mà không sắp đặp phù hợp thì hậu quả nó kinh khủng lắm, đặc biệt
là công trình kiến trúc. Nó sẽ sống với lịch sử và sống "dai" hơn chúng ta
nhiều. Chúng ta tưởng rằng sẽ để lại cho con cháu cái "nhất" của cái thời cha
ông, nhưng có khi lại phản tác dụng bởi thế hệ trẻ, những người trí thức, thường
ít suy nghĩ như vậy.

Bảo Tàng Hà Nội được khánh thành vào ngày 06/10/2010

Tôi có dịp thăm một bảo tàng, mà thoạt tiên tôi không nghĩ đó là bảo tàng vì
vẻ ngoài nó quá bình thường. Nhưng càng đi vào thêm thì mới thấy ngỡ ngàng và ấn
tượng về cách làm bảo tàng. Bảo tàng thực sự như một tiểu thuyết bằng hình ảnh
rất chân thực khiến người ta không muốn bước ra khỏi thế giới ấy.

Không gian bảo tàng đem lại cảm giác ấm áp, chân thành, nồng hậu và đọng lại
những ký ức rất đẹp trong lòng người xem.

Nhưng thôi, đó là chuyện của nước khác.

Làm ngược

Cách chúng ta làm hoàn toàn ngược. Công trình trông phải to, hoành tráng, mọi thứ bên trong- tính sau! Người ta phải suy nghĩ rất kỹ cái nội dung mình cần truyền đạt tới người xem thông tin gì, khi đó mới quyết định làm công trình ra sao, đó mới là cách làm có văn hóa. Quay trở lại chuyện thi tuyển kiến trúc. Có lẽ khâu tổ chức cần xem xét lại. Tại sao không có phương án nào của các kiến trúc sư trong nước hay kiến trúc sư trong nước lại không tham gia một cách mặn mà?

Vừa rồi tôi có nghe chuyện chúng ta
nên trưng bày cái gì, trưng bày như thế nào trong cái Bảo tàng Hà Nội mà nghe
nói còn thiếu đồ để trưng bày lắm. Hay nhà trưng bày quá to?

Nghe mới hay làm sao, vì cách chúng ta làm hoàn toàn ngược. Công trình trông
phải to, hoành tráng, mọi thứ bên trong- tính sau! Người ta phải suy nghĩ rất kỹ
cái nội dung mình cần truyền đạt tới người xem thông tin gì, khi đó mới quyết
định làm công trình ra sao, đó mới là cách làm có Văn hóa.

Quay trở lại chuyện thi tuyển kiến trúc. Có lẽ khâu tổ chức cần xem xét lại.
Tại sao không có phương án nào của các kiến trúc sư trong nước hay kiến trúc sư trong nước lại không tham gia một cách mặn mà?

Các kiến trúc sư nước ngoài thường tiến hành công việc rất chuyên nghiệp trong công tác tổ chức, nhưng để tìm kiếm ý tưởng kiến trúc, nhất là công trình văn hóa có bản sắc thì lại là chuyện khác.

Tôi tin là kiến trúc sư trong nước cũng có nhiều ý tưởng hay!

Trung tâm Hội nghị Quốc gia

Bởi vậy chúng ta cần xem lại các vấn đề sau:

1. Thực sự chúng ta có tư tưởng sính ngoại hay không?

2. Cái chúng ta cần là gì? Ý tưởng tốt hay trình bày đẹp, hay là công trình đẹp cho xã hội?

3. Phân tích, đánh giá kỹ kiến trúc sư ngoại hơn kiến trúc sư nội điểm nào, và khả năng kết hợp ra sao?

4. Chúng ta đã tạo điều kiện thuận lợi để khoa học kỹ thuật, nghệ thuật trong nước có cơ hội phát triển hay chưa?

Một vài ý kiến mong sao các cuộc thi tuyển kiến trúc của chúng ta sẽ phải trở thành sân chơi hấp dẫn cho giới kiến trúc sư, trước hết là ở trong nước. Có vậy, kỳ vọng các công trình kiến trúc của kiến trúc sư "nội" mới có thể thành hiện thực hấp dẫn, khiến người xem, người hưởng thụ tâm phục, khẩu phục.

KTS Ngọc Lâm

nguồn: http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-11-09-kien-truc-viet-co-sinh-ngoai-khong-

101031- Giấc mơ trên thác Bear Run

Ngôi nhà nằm trên dòng thác - Ảnh: N.TẬP

Hai “cựu” kiến trúc sư cùng học khóa 97 (ĐH Kiến trúc TP.HCM), tốt nghiệp rồi
cùng... bỏ nghề sang Mỹ học ngành khác. Vào một ngày đẹp trời, “thằng Cali” bay
sang “thằng Texas” cùng làm một cú “roadtrip” (lái ôtô du lịch xuyên bang). Khi
tính điểm đến, không hẹn mà gặp, cả hai cùng nói: “Nhà trên thác”.

Đơn giản, bởi đó là một trong những kiệt tác kiến trúc vĩ đại
nhất của thế giới thế kỷ 20.

Tháng 11-1934, chuyến tham quan thác nước Bear Run (bang
Pennsylvania) đã để lại một cảm xúc đặc biệt cho kiến trúc sư lỗi lạc nhất nửa
đầu thế kỷ 20 Frank Lloyd Wright. Và ý tưởng cho một không gian sống với tiếng
róc rách của thác nước đã dần hình thành...

Trong lá thư gửi cho thân chủ nói về căn nhà tương lai, ông viết:
“Tôi muốn ngài ở cùng thác nước, không chỉ ngắm nhìn nó mà thật sự sống trong
nó”. Cũng may cho Frank Lloyd Wright (hay là cho cả chúng ta?), thân chủ Edgar
J. Kaufmann... gật đầu.

Tham quan theo suất

Từ ngày đầu tiên mở cửa cho khách tham quan (năm 1964), đến nay
đã có hơn 6 triệu lượt người đến nhà trên thác. Chỉ tính riêng tiền vé tham quan
đã thu ngót nghét cả trăm triệu USD. Vào thời điểm xây dựng, ngôi nhà trị
giá khoảng 155.000 USD. Theo thời giá năm 2010, giá trị ước tính cho nhà
trên thác vào khoảng 2,4 tỉ USD.

Đến đây, mọi nhu cầu của khách tham quan đều được đáp ứng.

Đối với khách bình thường, vé tham quan là 18 USD. Muốn chụp hình
nội thất, vui lòng bỏ ra 65 USD. Dân chuyên nghiệp muốn chụp hình? Tốt thôi, bên
cạnh một loạt thủ tục và điều khoản rất chi tiết về bản quyền, khách phải trả
gần 100 USD cho một giờ chụp. Muốn có một tour tham quan thiết kế riêng (bao gồm
cả một bữa ăn trong phòng ăn nhà trên thác)? Luôn sẵn sàng với giá tối thiểu
1.000 USD cho nhóm từ 2-6 người.

Một góc nhà với phong cách kiến trúc độc đáo - Ảnh: N.TẬP

Trước đây nhà trên thác thuộc sở hữu của gia đình Kaufmann. Từ
năm 1964, nó được công nhận là di tích lịch sử quốc gia (Ủy ban bảo vệ miền tây
Pennsylvania có trách nhiệm quản lý và giữ gìn). Tiền thu được từ bán vé, bản
quyền hình ảnh và các dịch vụ liên quan được dùng để duy tu, bảo dưỡng không chỉ
công trình mà còn cảnh quan xung quanh.

Tất cả phải được bảo dưỡng “nguyên bản” ở mức tốt nhất có thể như
khi nó vừa ra đời (năm 1939). Tiền vé bao gồm phần thuyết minh của người được
đào tạo chuyên nghiệp. Tuy nhiên, để điều tiết lượng khách và dễ quản lý, bảo vệ
công trình, khách tham quan phải vào theo suất, thậm chí đặt chỗ trước.

Tìm lại giấc mơ xưa

Được một lần trong đời chiêm ngưỡng nhà trên thác là giấc mơ của
biết bao thế hệ kiến trúc sư. Tham quan công trình mà như đi thăm người bạn cũ
đã quá thân thuộc thời sinh viên, từng chi tiết, ngóc ngách đều thuộc như nằm
lòng. Tuy nhiên, có đến tận nơi, sờ tận tay, nghe hướng dẫn viên giải thích mới
vỡ ra nhiều điều.

Điều gì làm nên kiệt tác? Ngoài tài năng xuất chúng còn là sự
nghiên cứu kỹ lưỡng đến từng chi tiết nhỏ nhất.

Du khách ngạc nhiên khi thấy mọi chiếc ghế trong nhà đều được làm
ba chân. Sao không phải là bốn? Đơn giản, ba điểm (kiềng ba chân) sẽ luôn tạo
thành một mặt phẳng, vì thế nó sẽ dễ cân bằng hơn ở mặt sàn gồ ghề của công
trình (vốn là những phiến đá tảng ngay tại thác nước).

Trần nhà được cố ý làm thấp để “ép” tầm nhìn ra ngoài cửa sổ, mở
bung ra cánh rừng bạt ngàn. Không làm những mảng kính lớn, Frank Lloyd Wright
“cắt” tòa nhà ra thành muôn vàn ô cửa kính nhỏ. Mỗi ô cửa chính là một khung
tranh cho cả thiên nhiên rộng lớn bên ngoài. Chỉ với thao tác đơn giản, những
“khung tranh kính” đó sẽ đồng loạt mở ra để người trong nhà không chỉ được ngắm
mà còn được nghe cả tiếng suối róc rách, tiếng gió xào xạc qua những tán lá,
được ngửi mùi cỏ cây, mùi sương sớm...

Dù đã hơn 70 tuổi (khởi công năm 1935, hoàn thành 1939) nhưng nhà
trên thác vẫn rất hiện đại bởi màu sắc, cách bố trí và những đường nét kiến trúc
mạnh mẽ, phóng khoáng.

Để xây dựng công trình, Frank Lloyd Wright cho mở hẳn một mỏ đá
gần thác nước để cung cấp vật liệu tự nhiên. Không những thế, những bức tường,
cột, lò sưởi được cố ý không tô trát, giữ nguyên cấu tạo tự nhiên, sần sùi của
vật liệu. Vì thế, công trình rất “ăn rơ” với rừng cây, thác nước xung quanh.

Hôm đó, hai gã đàn ông “băm mấy nhát” biến đâu mất. Chỉ còn lại
hai thằng sinh viên kiến trúc năm nhất ngày nào đang say sưa sống lại giấc mơ
xưa.

"Tranh thủ” bán đủ loại sách, đồ lưu niệm về nhà trên thác và kiến trúc sư lỗi
lạc Frank Lloyd Wright

Ừ, thời sinh viên đã xa ngái, nhưng giấc mơ những ngày xưa cũ giờ
đã thành hiện thực...

NGUYỄN TẬP

nguồn: http://dulich.tuoitre.vn/Index.aspx?ArticleID=408396&ChannelID=100